Waarom is er douane?

Een oud gezegde luidt als volgt: Er zijn twee dingen zeker in het leven: de dood en belastingen! Tot die tweede categorie behoort de douane. Er zal altijd douane zijn. In Nederland bestaat de douane al meer dan 400 jaar.

De douane is er om de handel met andere landen te controleren, te beheersen. Soms is die controle heel intensief, zoals bij invoer. Andere keren is die controle bijna afwezig, zoals bij handel met andere landen in de Europese Unie. Door die controle kan de economie van een land een beetje gestuurd worden. Douane rechten, zoals invoerrechten, maken de kostprijs van een product uit het buitenland duurder. Daardoor krijgt binnenlandse productie een relatief voordeel. Zo kan de economie van een land de concurrentie met andere landen beter volhouden. Een voorbeeld. In Nederland kost het maken van een paar schoenen € 15,00.  Dezelfde schoenen kunnen in China voor € 5,00 worden gemaakt. Om te voorkomen dat Nederland overspoeld wordt met goedkope Chinese schoenen, wordt er 25% invoerrecht geheven bij de import. De Chinese schoenen kosten dan in Nederland € 6,25.  Ze zijn nog steeds veel goedkoper dan Nederlandse schoenen, maar het kan net genoeg zijn om de productie van schoenen in Nederland in stand te houden.

Invoerrechten 

De hoogte van invoerrechten is dus een politiek onderwerp. Landen die van oudsher graag handel drijven, zullen lage invoerrechten bepleiten. Landen die meer van de industrie dan van de handel leven, hebben de neiging hogere invoerrechten te bepleiten. Tegenwoordig wordt de hoogte van de invoerrechten in Brussel bepaald voor alle landen van de EU gezamenlijk. Belangengroepen en bedrijfstakken lobbyen daar actief om invoerrechten te verhogen of te verlagen. Je leest er vaker wel eens wat over in de krant.

De opbrengst van de invoerrechten gaat naar Brussel. Deze inkomsten behoren tot de eigen middelen van de EU.  Invoerrechten brengen de EU jaarlijks ongeveer € 15.000.000.000 op.  Het land waar de invoerrechten geheven worden mag wel een klein deel van de invoerrechten als heffingskosten behouden.

Veiligheid

De Nederlandse Douane heeft verschillende VGEM taken en bevoegdheden op het gebied van veiligheid, gezondheid, economie en milieu. De Douane houdt bijvoorbeeld toezicht op de invoer (Import Controle Systeem), de uitvoer (Export Controle Systeem) en het vervoer (NCTS) van goederen. Daarbij controleert de Douane of de bij invoer verschuldigde belastingen worden betaald en of goederen bij uitvoer voldoen aan de voorschriften.

Daarnaast ziet de Douane toe op de naleving van wetgeving op het gebied van VGEM. Deze wetgeving schrijft voor dat invoer, uitvoer of vervoer van bepaalde goederen in Nederland en/of de Europese Unie verboden is, of alleen is toegestaan als wordt voldaan aan (strenge) voorwaarden, of als de goederen aan bepaalde eisen voldoen. Vanwege de VGEM-taken voert de Douane een groot aantal controlerende, signalerende en opsporingstaken uit in opdracht van verschillende ministeries.

Op het gebied van veiligheid valt te denken aan de ministeries van Financien (geld), Justitie (wapens en munitie), VWS (Opiumwet) en Buitenlandse Zaken (uitvoerverboden). Binnen het kader van gezondheidscontroles zijn VWS (geneesmiddelen) en LNV (levende dieren, planten en productveiligheid.

De economische goederenbewegingen worden gecontroleerd door het ministerie van Economische Zaken (naamaak - strategische goedereren), Verkeer en Waterstaat (verontreinigd water, gevaarlijke stoffen) en OC&W (cultuurgoederen). Op het gebied van milieu is vanzelfsprekend het ministerie van VROM  (vuurwerk, radioactieve stoffen, afvalstoffen) de belangrijkste coördinator.