De werking van het Europese BTW-systeem

De douane speelt een belangrijke rol bij de heffing van BTW. Deze 'Belasting Toegevoegde Waarde' levert de staat heel veel geld op. Het bijzondere van de BTW is dat ze in het handelsverkeer neutraal werkt. Dus anders dan bij voorbeeld invoerrechten heeft BTW geen invloed op de kostprijs van goederen tussen bedrijven onderling. Het BTW-systeem werkt als volgt.

Hoe werkt het BTW-systeem ?

Een ondernemer A verkoopt goederen voor € 100 aan ondernemer B. Over de verkoopprijs berekent A aan B 19% BTW. In totaal kosten de goederen dan € 100 + € 19 = € 119. Ondernemer B verkoopt de goederen door aan ondernemer C voor € 150. Ook B moet 19% BTW over de verkoopprijs in rekening brengen aan C. Die verkoopprijs is dan € 150 + € 28,50 + € 178,50. Op de maandelijkse BTW aangifte die ondernemer B naar de belastingdienst moet sturen, vermeldt hij dat hij over zijn verkopen € 28,50 van zijn klanten heeft ontvangen. Maar ondernemer B mag de € 15,00 voorbelasting die hij over zijn inkoop heeft betaald hiervan aftrekken. Per saldo moet hij dus € 9,50 afdragen. Binnen zijn bedrijf heeft ondernemer B met zijn activiteiten blijkbaar € 150 -/- € 100 = € 50 waarde aan het product toegevoegd. De belasting die hij moet afdragen is 19% over € 50 = € 9,50. Daarom heet de BTW de Belasting over de Toegevoegde Waarde.

Bestemmingsland beginsel 

Het BTW-systeem in de Europese Unie is zo opgezet dat de BTW toekomt aan het land waar de goederen uiteindelijk worden geconsumeerd. Dit heet het bestemmingsland beginsel. Als bedrijf C in het voorbeeld hierboven een consument was in plaats van een bedrijf, dan had deze consument ook € 178,50 betaald, bestaande uit € 150,00 voor het product en € 28,50 BTW. Ondernemingen innen dus de BTW bij de verkoop van bedrijven aan consumenten. Voor de belastingdienst is dit een heel mooi systeem, want de bedrijven innen de belasting bij de consument en de belastingdienst hoeft hier zelf niets voor te doen. Voor bedrijven is het systeem handelsneutraal omdat de BTW geen invloed heeft op de kostprijs. Voor de consument is de BTW een zware last die hij bij alle consumptie moet betalen. Maar omdat de BTW meestal bij de verkoop niet zichtbaar is, is het een belasting die relatief weinig weerstand oproept in de maatschappij.

BTW bij invoer en uitvoer

Stel nu dat bedrijf C een ondernemer is in Duitsland en er wordt ook nu weer 19% BTW over de verkoop in rekening gebracht. De opbrengst van de BTW bij de uitvoer transactie, zou dan ten goede komen aan de Nederlandse fiscus, terwijl de consumptie in Duitsland plaatsvindt. Dan zou het uitgangspunt volgens het bestemmingsland beginsel, dat de BTW ten goede moet komen aan het land van consumptie of bestemming, worden doorbroken. Daarom geldt in de BTW-systematiek dat over uitvoer geen BTW hoeft te worden gerekend. Als spiegelbeeld hiervan geldt dat dan bij invoer wél BTW moet worden geheven. Maar wie moet dan bij invoer die BTW in rekening brengen en afdragen aan de fiscus?

Stel een Amerikaans bedrijf A, verkoopt goederen aan een Nederlandse onderneming B. Nederland wil niet dat de Amerikaanse onderneming iets met ons BTW-systeem te maken krijgt. Daarom wordt er bij de invoer van goederen door de douane 19% BTW geheven. Bij de aangifte ten invoer, die onderneming B moet doen als de goederen Nederland worden binnengebracht, heft de douane dus 19 % BTW en brengt deze bij onderneming B in rekening. Bedrijf B kan die € 19 weer in aftrek brengen op zijn maandelijkse BTW-aangifte. Op deze manier werkt de BTW ook neutraal bij transacties met andere landen. Het is natuurlijk van het grootste belang dat de BTW-wetgeving in de landen van de Europese Unie goed op elkaar is afgestemd. Er zijn dan ook een hele serie richtlijnen die de basis vormen van de BTW-wetgeving in de verschillende lidstaten. Maar elk land heeft toch nog veel vrijheid . Zo mag elk land zelf de hoogte van de tarieven vaststellen.