Fenedex: Exporteurs moeten investeren in douanekennis

Maco Douane Nieuwsbrief 21 februari 2008 

In de export veranderen allerlei douaneprocedures. Maco wilde weten hoe de exporteurs van Nederland hier tegenaan kijken en interviewde daarom dhr. Hauwert, de directeur van de Fenedex, de organisatie die bij uitstek de belangen van de Nederlandse exporteurs behartigd. 

Hoe belangrijk is een soepele douane afwikkeling voor de Nederlandse internationale handel?

In delen van Exportland leeft ten onrechte het idee dat, mede door de grotere Europese Unie, douanezaken eigenlijk niet meer zo belangrijk zijn voor exporteurs.  Dit is een heel groot misverstand.  Elke exporteur importeert in een ander land. Kennis van douanezaken kan van grote invloed zijn op het importsucces aldaar.  Veel exporteurs zijn om uiteenlopende redenen anno 2008 ook importeur van goederen door de inkoop van grondstoffen, halffabrikaten en door het outsourcen van (delen van) de productie. Als de import van buiten de EU komt, worden er hogere eisen gesteld aan de kennis van douanezaken van deze bedrijven. Zeker als er weer bewerkingen plaatsvinden in Nederland en goederen weer uitgevoerd gaan worden, al dan niet als onderdeel van een groter geheel.  Door veranderende taken en verantwoordelijkheden van de douane, waarbij het accent ook veel meer komt te liggen op onder meer veiligheid, krijgt elke internationaal werkende onderneming met de douane te maken en dan kom je er niet mee weg als de douanezaken niet goed zijn georganiseerd.

Bent u tevreden over de manier waarop de douane in Nederland is georganiseerd en functioneert?

Internationale transacties moeten snel, efficiënt en tegen lage kosten afgewikkeld kunnen worden. Vertragingen kosten veel geld. Dat vereist dus een goed samenspel tussen de douane en het verladend bedrijfsleven.  Voor een goed samenspel is aan beide zijden kennis van zaken nodig!  De Fenedex constateert echter dat de Douane steeds minder zichtbaar is.  Dit proces is al aan de gang sinds het wegvallen van de binnengrenzen in 1992.  Sinds enige tijd geeft de douane ook duidelijk minder voorlichting.  Weliswaar is de douane website verbeterd, maar voor ondernemers is de informatie toch vaak moeilijk te vinden.  Blijkbaar leidt de beperking van de menskracht bij de douane ook tot minder klantgerichtheid.  Dat vraagt om problemen.  Zo organiseert de Fenedex veel opleidingen en inleidingen over douanezaken en het is voor ons zelfs moeilijk om bij de douane goede mensen te vinden die als docent die kennisoverdracht kunnen realiseren. 

De douane geeft zich te weinig rekenschap van het feit dat bij bedrijven de kennis van douanezaken afneemt.  Maar door alle ontwikkelingen is er juist méér douanekennis nodig bij ondernemingen.  Als dit niet verbetert, is er veel werk aan de winkel voor intermediairs om dit gat op allerlei manieren te vullen.

Hoe kijkt de Fenedex aan tegen de nieuwe certificering als AEO?

Het is schrikken als je voor het eerst kennis neemt van de AEO. Ik dacht: "de meest ontmoedigende exportmaatregel die ik gezien heb. Hoe verzinnen ze het". Nu het stof is neergedaald, nu er meer bekend is, valt het nog steeds niet mee, maar wordt de soep niet zo heet gegeten als hij aanvankelijk opgediend werd.  Veel bedrijven hebben hun zaakjes al goed op de rails.  Anderen zijn al in ander verband bezig bedrijfsprocessen beter in kaart te brengen en efficiencyverbeteringen te maken. Het proces van certificering voor de AEO kan dan samenvallen met de algemene verbetering van bedrijfsprocessen.  Maar het blijft, zeker voor MKB-exporteurs, een heel ingrijpende en kostbare aangelegenheid, die het exporteren en internationaal handelen er niet gemakkelijker op maakt.

De douane gaat steeds meer vertrouwen op de zelfredzaamheid van im- en exporterende bedrijven.  Die hebben hiervoor wel voldoende deskundigheid nodig om aan alle douane verplichtingen te voldoen.  Hoe zullen de bedrijven dit probleem moeten aanpakken?

De douane gaat inderdaad steeds meer op vertrouwen op de zelfredzaamheid van bedrijven. Maar is dit niet een beetje weglopen van de eigen verantwoordelijkheden van de douane?  Douanezaken is een vakgebied dat zelfs voor specialisten al bijna niet bij te houden is. Hoe moeten ondernemingen zich dan zelf redden met die ingewikkelde materie?  De douane heeft er voor te zorgen dat het bedrijfsleven goed voorgelicht en bijgestaan wordt. Wellicht dat er dan specialisten gestationeerd moeten worden bij bijvoorbeeld Kamers van Koophandel. De Kamers zijn immers aanspreekpunten in het kader van import en export transacties die nu ook al dicht bij ondernemers staan.

Zullen bedrijven er gezien de toekomstige ontwikkelingen in toekomst voor gaan kiezen om aangiftes juist zelf te maken met eigen software of om ze uit te gaan besteden aan douane dienstverleners?

Veel bedrijven denken van douanezaken af te zijn door douanediensten uit te besteden. Het hangt van het aantal transacties en de ingewikkeldheid daarvan af of dat slim is. Als uitbesteden alleen wordt gedaan om van die last af te zijn, vergist men zich. Anno 2008 ontkom je er niet aan om zelf douanekennis in huis te hebben. Je blijft er eindverantwoordelijk voor. Afhankelijk van het aantal (toekomstige) transacties kun je dan bepalen of het verstandig is de aangiftes zelf te doen en dus te investeren in software en menskracht, of om ze uit te besteden.  Welbeschouwd is dat een nuchtere rekensom.