Reorganisatie Douane

In de komende jaren gaat de douane in Nederland ingrijpend reorganiseren.  Het startsein hiervoor werd gegeven door mevrouw Jenny Thunnissen, directeur-generaal van de belastingdienst, die in een brief aan alle belastingambtenaren de reorganisatie aankondigde.  Hieronder is de integrale tekst van deze brief opgenomen.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Beste collega's,

Al een poosje zien we allemaal aankomen dat de douaneprocessen ingrijpend gaan veranderen.  Op 14 en 15 november zijn de managementteams van Douane bij elkaar geweest om te bespreken wat dat nu echt gaat betekenen voor onze Douane. Want we moeten er hoe dan ook voor zorgen dat Douane Nederland het bedrijfsleven blijft faciliteren en, waar nodig, controleren. We hebben vastgesteld dat we er niet komen met een paar aanpassingen en verbeteringen. We moeten heel fors reorganiseren. Want:

• we moeten de goederen aan de buitengrens beter controleren op veiligheidsaspecten, zoals is afgesproken in de EU; we moeten ook rekening houden met een sterke groei van de goederenstromen aan de buitengrens;
• er staat een compleet herontwerp van de douaneprocessen op stapel met verdergaande automatisering; is nu nog de aangifte de start van het controleproces, straks gaan we heel veel gebruik maken van certificering; het tempo daarvan wordt mede bepaald door het bedrijfsleven; dat is daar overigens al druk mee doende.

Het gevolg zal zijn dat het douanewerk in het binnenland gaat verdwijnen en aan de buitengrens toeneemt. Wij denken dat we de periode 2007-2012 nodig hebben om te komen tot een andere douaneorganisatie.
Op 14 en 15 november hebben we voor de reorganisatie een paar uitgangspunten vastgesteld:

• we reorganiseren niet met één big-bang; we maken een ‘dakpanreorganisatieplan', waarin we steeds per moment bepalen wat we gaan doen; de eerste fase van het plan zal op 1 april 2007 klaar zijn;
• de automatisering en het certificeren zullen hun eigen tempo hebben; daarom verplaatsen wij het werk vanuit het binnenland naar de buitengrens pas op die momenten dat er in het proces geen kritische massa (óf te weinig werk óf te weinig mensen) meer is; dat kan dus per proces verschillen;
• uiteindelijk zal het douanewerk zich afspelen aan de buitengrens; willen we het ‘clubgevoel' van Douane Nederland behouden, dan werken uiteindelijk in beginsel alle medewerkers ook aan de buitengrens; want we weten inmiddels heel goed dat het belangrijk is om verbonden te zijn met collega's en management; en eerlijk is eerlijk: bij elkaar werken is ook gewoon efficiënt en effectief;
• de Douane blijft de dienst die goederenstromen faciliteert en controleert; dus zelfs als heffingen als invoerrechten en BPM ooit gaan verdwijnen, dan blijven we, als het aan ons ligt, de VGEM-taken doen;
• ieder kwartaal brengen we voortgangsbulletins uit, zodat jullie net zo veel weten als wij.

Om zo veel mogelijk duidelijkheid te geven, beschrijven we per proces/activiteit hoe we NU - dat kan dus altijd anders worden! - denken dat het gaat lopen.

Zuivering
Het zuiveringswerk zal uiteindelijk bijna vervallen, waarschijnlijk ergens tussen 2010 en 2012. We proberen de medewerkers zo lang mogelijk in Heerlen te houden, maar als de kritische massa te klein wordt, kunnen we gedwongen worden het werk toch nog te verplaatsen.

Aangiftebehandeling
We denken dat we in 2009 de aangiftebehandeling aan de buitengrens concentreren. We gebruiken 2007 en 2008 dan om verder te concentreren; we weten nu nog niet precies waar en wanneer. Dat hangt af van de automatisering en de wensen van het bedrijfsleven.

Klantbehandeling
Eerlijk gezegd weten we nu nog niet in welk tempo de certificering en de aanpassingen in het CDW zullen verlopen. Om dat beeld scherper te krijgen, doen we actief mee aan pilots. We denken wel dat ergens tussen 2010 en 2012 zo'n 90% van de goederenstroom is gecertificeerd. We weten ook dat het werk in de klantbehandeling daardoor uiteindelijk wel veel minder wordt.
Of we in de tussentijd moeten concentreren: we weten het nu niet.
Of we uiteindelijk een aantal meer plaatsgebonden activiteiten toch in het binnenland moeten laten: we weten het nu niet.

Fysiek toezicht
Ook bij fysiek toezicht kunnen we nog niet goed bepalen wanneer het proces van karakter verandert. We weten wel dat de fysieke controles op de gecertificeerde goederenstroom worden beperkt tot controles ter ondersteuning van deze goederenstromen, zoals ‘afloopcontroles' en steekproeven aan de buitengrens (ook dus ergens tussen 2010 en 2012).
Om kritische massa te behouden gaan we in de tussentijd vier uitvalbases - met mobiele brigades - vormen: in Oldenzaal, Duiven, Venlo en Hazeldonk. Werk daar zal er uiteindelijk zijn voor enkele tientallen medewerkers per locatie.
Of we dan ook ná 2010-2012 toch nog deze locaties houden: we weten het nu niet.

Overig fysiek toezicht (ambulante controle/MTG/surveillance)
Het verdwijnen van dit werk hangt in ieder geval af van de ontwikkelingen bij de accijnzen en de BPM. Daar kunnen we dus nu nog even niets over zeggen.
Wat betreft de MTG moeten we in gesprek met andere handhavingsdiensten om te kijken of wij daar als Douane nog een rol in moeten blijven spelen. Onze minister heeft aan de minister van Justitie gevraagd om te kijken of het mogelijk is dat ook de politie bevoegdheden krijgt om ‘kofferbakken te openen'. De minister van Justitie heeft toegezegd dat te bezien.
Maar: zolang we dit werk nog doen in het binnenland met de mensen die we hebben, doen we dat zo veel mogelijk samen met belastingregio's en andere handhavingsdiensten.

Invordering
Deze werkstroom is al zo gering dat wij het verstandig vinden om dat werk in 2008 te concentreren aan de buitengrens.

Verzoeken teruggaaf, bezwaar
Dit werk willen we in 2009 concentreren aan de buitengrens omdat daar de kritische massa dan zijn ondergrens heeft bereikt.

Risicobeheersingsorganisatie/regiekamers
Het werk in de risicobeheersingsorganisaties/regiekamers zal anders en minder worden: het grootste risico ligt uiteindelijk bij een klein deel van de goederenstroom. De DIA's en het DIC moeten naar elkaar toegroeien. We gaan het werk uiterlijk in 2010 concentreren aan de buitengrens als ‘facilitator' voor het toezicht.

‘CDIU'
Het werk dat afkomstig is van het vroegere CDIU gaan we uiterlijk 2012 verplaatsen naar de buitengrens. Het moment is mede afhankelijk van voldoende kritische massa.

Accijnzen
Het werk in de accijnzen verschuift langzaam maar zeker naar een administratief gecontroleerd proces. Het leent zich bij uitstek voor veel horizontaal toezicht. Dit werk willen we niet verplaatsen naar de buitengrens. Het is veel logischer om het onder te brengen bij belastingregio's. Onze andere toezichtsinstrumenten als wtp's en landelijke/regionale acties kunnen dan de nog nodige controles ter plaatse goed opvangen. We weten nu nog niet wanneer we deze beweging gaan maken. Om de tijd van onzekerheid zo kort mogelijk te maken, zullen we in de eerste fase van het reorganisatieplan daar een uitspraak over doen.

Tot slot nog de stand van zaken rondom Schiphol/PAX. We hebben de mensen die in de passagierscontrole werken op Schiphol al verteld  dat - als we niets doen - de veiligheidseisen er toe zullen leiden dat passagiers door drie instanties worden gecontroleerd: door onze douane, door de KMAR en door de security.
Dat is niet te begrijpen voor passagiers en het is niet goed voor de Luchthaven Schiphol. Wij hebben aan onze minister voorgesteld om één nieuwe organisatie (‘PAX' bijvoorbeeld) te maken, waarbij één medewerker alle controles verricht. De minister is het met die lijn eens. Hij heeft met zijn collega's van Defensie, Justitie, V&I en BZK afgesproken dat we gaan onderzoeken hoe we de overlast voor passagiers en de luchthaven kunnen beperken. Er is dus nog niet besloten dat er één dienst komt, alleen dat er een onderzoek komt. De secretaris-generaal van Financiën leidt dit onderzoek. Willy Rovers doet daar voor ons aan mee. Ónze inzet zal wel één nieuwe dienst zijn.

Of dit onderzoek ook gevolgen heeft voor de andere vliegvelden in Nederland: wij weten het nu niet.

De reorganisatie wordt door alle vier de MT's van de douaneregio's voorbereid en uitgevoerd. Er is dus niet één trekker, ze doen het samen.

We gaan ons voorlopig nog niet bezig houden met de vorming van nieuwe regio's. Dat is een bestuurlijk vraagstuk dat we later gaan oplossen. Nú vinden we de vraagstukken over het werk en de mensen veel belangrijker. En natuurlijk leggen we al onze reorganisatiefases ordentelijk voor aan de COR en het GOBD.

Beste collega's, wij weten heel goed dat deze reorganisatie heel veel van jullie gaat vragen. Het werk wordt voor iedereen anders - echt anders - en gaat naar andere plaatsen. Sommig werk houdt zelfs op te bestaan.
We zullen jullie zo veel mogelijk helpen om te kiezen wat je wilt gaan doen als je werk verdwijnt of naar een andere plaats gaat. Want we blijven gewoon bij ons belangrijkste uitgangspunt: we doen niet aan gedwongen ontslag. En we houden ons ook aan een ander belangrijk uitgangspunt: we doen niet aan verplichte verplaatsingen over grote afstanden.

Sterkte.

Namens de groepsraad,

Jenny Thunnissen,

voorzitter MT Belastingdienst