Reorganisatie Douane. Interview met Mr. Frank Heijmann

Maco Douane Nieuwsbrief 28 juni 2007

Einde 2006 werd door de directeur van de belastingdienst, mevr. Jenny Thunnissen, een ingrijpende reorganisatie bij de douane aangekondigd.  Inmiddels is de douane druk bezig deze plannen hiervoor uit te werken.  Mr. Frank Heijmann is zeer nauw betrokken bij de reorganisatie.  Hij beantwoort in onderstaand interview vragen hierover die hem gesteld werden door de redactie van de Maco Douane Nieuwsbrief.

Waarom gaat de Douane (juist nu) reorganiseren en wat is het doel van de reorganisatie?
De toenemende maatschappelijke behoefte aan toezicht in het belang van de veiligheid, de toename van internationale handelsstromen, Europese ontwikkelingen en wensen en eisen van het bedrijfsleven op terrein van snelle en integere logistieke processen vragen om een andere aanpak van douanetoezicht.

Op welke wijze zal de Douane reorganiseren?
Ander toezicht impliceert dat de Douane in samenwerking met het bedrijfsleven en andere handhavers gaat bekijken of het toezicht kan worden gebaseerd op (vormen van) certificering van goederenstromen en daarover afspraken maakt. De Douane wil ter voorkoming van oponthoud de controles zoveel mogelijk geïntegreerd plaats laten vinden door concentratie van hoogwaardige technologische controlemiddelen en gekwalificeerd personeel aan de buitengrens. Dat betekent dat taken die niet gerelateerd zijn aan de grensoverschrijding op termijn aan andere onderdelen van de Belastingdienst danwel aan andere handhavings- en toezichtdiensten zullen worden overgedragen.

Welke voordelen zijn er voor im- en exporteurs te bereiken in het kader van de reorganisatie bij de Douane?
Gecertificeerde stromen worden bij grensoverschrijding als veilig gekwalificeerd en kunnen zonder inbreuk in de logistieke keten hun weg vervolgen. Het streven is om op termijn 90% van de goederenstroom in gecertificeerde ketens te laten verlopen. De ‘klassieke' handhavingmethode van controle op in- uit- en doorvoerbewegingen op basis van risicoanalyse en -selectie wordt vervolgens nog toegepast op het restant van de goederenstroom.

Zullen als gevolg van de reorganisatie bepaalde bedrijven minder gecontroleerd worden en zo ja, aan welke voorwaarden moeten die bedrijven dan voldoen?
Een goederenstroom die verloopt binnen een gecertificeerde keten is een veilige handelsstroom, deze wordt vertrouwd. De Douane behoeft dan niet meer op de klassieke wijze in deze logistieke keten te controleren. Wel zal de Douane blijven toezien op de basis van certificering. Door op deze wijze te gaan werken kan de Douane meer (fysieke) controle aandacht richten op de niet als veilig gekwalificeerde goederenstroom. Een bedrijf dat geen inspanningen verricht in het kader van certificering zal daardoor intensiever kunnen worden geraakt door douanecontroles aan de buitengrens. Overigens zal de Douane ook daar blijven streven naar zoveel mogelijk beperking van logistiek oponthoud door inzet van technologische innovatie.   

Als de Douane zich terugtrekt naar de (lucht)havens, hoe worden dan douanegoederen gecontroleerd die over land Nederland binnenkomen, of die bij bedrijven zelf ten in- of uitvoer worden aangegeven?
Versterking van de buitengrens gaat gepaard met afbouw van controle activiteiten in het binnenland. Daarbij wordt rekening gehouden met het tempo waarin het bedrijfsleven zich kan voorbereiden. Het is daarbij wel noodzakelijk dat zij meewerken aan certificeringtrajecten, zoals het leveren van inspanningen voor het krijgen van een certificaat voor Authorized Economic Operator. Voor deze klanten streeft Nederland er naar om in de Brusselse wetgeving systemen opgenomen te krijgen, die nog verdergaande vereenvoudigde faciliteiten voor gecertificeerde bedrijven mogelijk te maken. Nederland stimuleert dat deze zelfs zo ver gaan, dat bedrijven hun gehele douaneverkeer binnen de Europese Gemeenschap kunnen afhandelen via één hoofdadministratie, zelf de verschuldigde belastingen bij wege van afdracht op aangifte voldoen en zelf toezicht houden op hun eigen verrichtingen. Dat is het idee achter het horizontale toezicht door de Douane. De Douane behoeft dan nog slechts te controleren of het bedrijf volgens haar eigen (branche)interne richtlijnen werkt.

De congestie in de (lucht)havens is al groot. Hoe kan voorkomen worden dat die congestie nog groter wordt?
Het voorkomen van congestie is juist, ook gelet op de verwachte groei van de goederenstroom, een belangrijke reden om het douanetoezicht te innoveren. Goederenstromen die binnen gecertificeerde ketens worden vervoerd, zullen in principe niet worden onderworpen aan de klassieke controle bij buitengrensoverschrijding. Wat de controledruk op het restant van de goederenstroom betreft zal de Douane de komende jaren investeren in technische hulpmiddelen, zodat met gebruik van de modernste controlemechanismen de inbreuk in de logistieke keten tot een minimum zal kunnen worden beperkt.

Is er een relatie tussen de reorganisatie bij de Douane en de AEO?
Het nieuwe toezicht van de Douane is gebaseerd op een scheiding tussen gecertificeerde- en niet gecertificeerde goederenstromen. De introductie van de Authorized Economic Operator in de Europese wetgeving is een eerste stap in het proces om een ondernemer te certificeren tot een volledig betrouwbare partner waarbij de Douane haar toezicht verandert van verticaal naar horizontaal, dat wil zeggen van controle op de goederen en vastleggingen in de administratie naar toezicht op het naleven van de bedrijfsprocessen volgens de normen van de certificering.
 

Wat is de relatie tussen de verdergaande automatisering en de aanstaande vernieuwing van de douanewetgeving met de reorganisatie bij de Douane?
De scheiding van de goederenstromen in veilig en onbekend is een uitwerking van het Framework of Standards to secure and facilitate Global Trade van de Wereld Douane Organisatie. In dit document is het concept van douanetoezicht van de toekomst vastgelegd, waarbij handelsstromen wereldwijd worden gecertificeerd in samenwerking tussen landen van uitvoer, doorvoer en invoer. De uitwerking krijgt gestalte in de Europese Douanewetgeving. Een eerste fase daarvan is onlangs in werking getreden bij de veiligheidswijziging van het Communautair Douane Wetboek, Vo. (EG) nr. 648/2005. Verdergaande automatisering is een direct gevolg van dit concept en van de uitgangspunten van de Europese Commissie voor verdergaande facilitatie van handelsstromen. Afschaffen van papierstromen levert daaraan een bijdrage. De Douanereorganisatie hangt samen met deze ontwikkelingen in de wetgeving. Meer veiligheidstoezicht betekent voor de als veilig gekwalificeerde ketens snelle doorgang aan de grens, dus maximale facilitatie van de handelsstroom. Voor de niet gecertificeerde stromen vindt er een intensivering van het huidige toezicht plaats, en dat toezicht gebeurt in principe uitsluitend aan de buitengrens.

Op welke termijn denkt de Douane de reorganisatie te realiseren.

Het tempo van de reorganisatie van de Douane hangt af van vele factoren. Intern zullen processen moeten worden heringericht, verplaatst en gecentraliseerd. Een aantal bewegingen is afhankelijk van de wetgevingsontwikkeling in Brussel, waarbij Nederland echter ook nadrukkelijk inzet op een maximale benutting van de mogelijkheden die de huidige wetgeving biedt. Daarnaast heeft het bedrijfsleven een belangrijke invloed op het tempo van reorganiseren, het is immers de handel die de activiteiten omtrent certificeren dient te ontplooien. De Douane zal daarin echter nadrukkelijk een stimulerende factor vormen.