Waarom is er douane?

Een oud gezegde luidt als volgt: Er zijn twee dingen zeker in het leven: de dood en belastingen! Tot die tweede categorie behoort de douane. Er zal altijd douane zijn. In Nederland bestaat de douane al meer dan 400 jaar.

De douane is er om de handel met andere landen te controleren, te beheersen. Soms is die controle heel intensief, zoals bij invoer. Andere keren is die controle bijna afwezig, zoals bij handel met andere landen in de Europese Unie. Door die controle kan de economie van een land een beetje gestuurd worden. Douane rechten, zoals invoerrechten, maken de kostprijs van een product uit het buitenland duurder. Daardoor krijgt binnenlandse productie een relatief voordeel. Zo kan de economie van een land de concurrentie met andere landen beter volhouden. Een voorbeeld. In Nederland kost het maken van een paar schoenen € 15,00.  Dezelfde schoenen kunnen in China voor € 5,00 worden gemaakt. Om te voorkomen dat Nederland overspoeld wordt met goedkope Chinese schoenen, wordt er 25% invoerrecht geheven bij de import. De Chinese schoenen kosten dan in Nederland € 6,25.  Ze zijn nog steeds veel goedkoper dan Nederlandse schoenen, maar het kan net genoeg zijn om de productie van schoenen in Nederland in stand te houden.

Invoerrechten 

De hoogte van invoerrechten is dus een politiek onderwerp. Landen die van oudsher graag handel drijven, zullen lage invoerrechten bepleiten. Landen die meer van de industrie dan van de handel leven, hebben de neiging hogere invoerrechten te bepleiten. Tegenwoordig wordt de hoogte van de invoerrechten in Brussel bepaald voor alle landen van de EU gezamenlijk. Belangengroepen en bedrijfstakken lobbyen daar actief om invoerrechten te verhogen of te verlagen. Je leest er vaker wel eens wat over in de krant.

De opbrengst van de invoerrechten gaat naar Brussel. Deze inkomsten behoren tot de eigen middelen van de EU.  Invoerrechten brengen de EU jaarlijks ongeveer € 15.000.000.000 op.  Het land waar de invoerrechten geheven worden mag wel een klein deel van de invoerrechten als heffingskosten behouden.

Veiligheid

Maar de douane heeft nog veel meer taken, zoals het verzamelen van statistische gegevens en het voorkomen dat gevaarlijke goederen of beschermde dieren worden geïmporteerd.  De douane speelt ook een rol bij de heffing van de BTW, accijnzen en andere belastingen.  In de toekomst zal de douane ook een belangrijke taak krijgen in het kader van de veiligheid.